و هركه را مىيابند بكشند . آنان ميان آوردگاه به حركت آمدند و گفتند : خداى رحمت كند هركس را كه جامه خود را نگشايد و به بالا ننگرد و با دست و پاى خويش جلوگيرى نكند و از جاى خود برنخيزد تا خداوند مشيت خود را انجام دهد . گويد : آنان شروع به كشتار كردند و چنان بود كه مردى از بنى اسرائيل پيش قوم خود كه كنار خانه‌هايشان نشسته بودند مىآمد و مىگفت : اينك برادران شما با شمشيرهاى آهيخته فرامىرسند ، از خداى بترسيد و شكيبا باشيد و نفرين خداوند و فرشتگانش بر هركسى باد كه جامه خويش بگشايد يا از جاى برخيزد يا بر آنان چشم بدوزد يا با دست و پاى از كار آنان جلوگيرى كند و همگان آمين مىگفتند . از ابن عباس روايت است كه چون به بنى اسرائيل فرمان داده شد برخى از ايشان برخى ديگر را بكشند ، گفتند : اى رسول خدا ! چگونه مىتوان پدران و پسران و برادران را كشت ؟ خداوند تاريكى را بر آنان فرود آورد به گونه‌اى كه يكديگر را نمىديدند و مىكشتند ، و گفتند : اى موسى ! نشانهء پذيرش توبه ما چيست ؟ فرمود : اينكه شمشير و سلاح از كار افتد و تاريكى از شما برداشته شود . گويد چندان يكديگر را كشتند كه خون تا كمرگاه رسيد و در آن فرورفتند ، در اين هنگام كودكان فرياد برآوردند و به موسى ( ع ) مىگفتند : تقاضاى عفو ، تقاضاى عفو ، موسى ( ع ) به پيشگاه خداوند عز و جل گريست و خداى رحمت خود را فروفرستاد و سلاح از كار فروماند . موسى ( ع ) فرياد برآورد : كه از برادران خود دست بداريد كه رحمت خدا نازل شد و در اين هنگام تاريكى از ميان برخاست و كشتگان آشكار شدند . ابن عباس گويد ، كشتگان ايشان در زمره شهيدان‌اند و گناه زندگان ايشان آمرزيده است . « 3 »

--> ( 3 ) . اين موضوع كه در آيه 54 سوره بقره به صورت اجمال آمده است در عموم تفاسير قرآن به صورت مفصل يا مختصر بيان شده است ؛ براى نمونه به ترجمه تفسير طبرى ، ص 75 ، چاپ مرحوم حبيب يغمايى كه بدون ذكر سند آمده است و تفسير كشاف زمخشرى ، ص 281 ، ج 1 ، چاپ افست انتشارات آفتاب ، تهران كه به‌طور خلاصه آمده است و به تفسير ابو الفتوح رازى ، ص 194 ، ج 1 ، چاپ مرحوم آقاى شعرانى كه در آن به تفصيل و همين‌گونه آمده است و به بحار الانوار مرحوم مجلسى ، ص 246 ، ج 13 ، چاپ مرحوم حاج شيخ عبد الرحيم ربانى شيرازى مراجعه فرماييد .